De
psychologen Hal Stone en Sidra Stone hebben de psychologie van
de 'ikken' (of 'subpersonen') ontwikkeld. De methode waarmee
je deze verschillende kanten van jezelf kunt ontdekken heet
Voice Dialogue. Hal en Sidra Stone zijn de auteurs van o.a. De innerlijke criticus ontmaskerd en Van elkaar houden
zonder jezelf te verliezen. Hun boeken zijn vertaald in
het Deens, Nederlands, Frans, Duits, Italiaans, Noors en Zweeds.
De
afgelopen achttien jaar hebben Hal en Sidra in allerlei landen
samen les gegeven in onderwerpen die met Voice Dialogue te
maken hebben, zoals de relatie, de zelven en de psychologie
van het bewuste ego. Zij hebben workshops gegeven in Australië,
Canada, Engeland, Nederland, Frankrijk, Duitsland, Noorwegen,
Israël, Hongarije, Mexico en Zwitserland. Zij hebben
leraren enthousiast gemaakt en geïnspireerd om meer humor
te gebruiken wanneer zij mensen helpen bij hun veranderingsproces.
Dankzij de Stones hebben deze leraren nu een bijzonder praktisch
en hanteerbaar instrument in handen.
Hal
en Sidra zijn klinisch psychologen met een jarenlange ervaring
als psychotherapeut. Hal Stone, wiens methode oorspronkelijk
gebaseerd was op de inzichten van Jung, heeft in het begin
van de zeventiger jaren het Center for the Healing Arts op
gericht in Los Angeles. Dit centrum had een voorbeeldfunctie
als holistisch gezondheidscentrum. Het was een van de eerste
centra die verkondigden dat ziekte een weg kan zijn naar spirituele
groei. In die tijd had Sidra de dagelijkse leiding over het
Hamburger Home, een therapeutisch opvangcentrum voor meisjes
in de pubertijd.
Hal
is in Detroit geboren en Sidra in Brooklyn, maar het grootste
deel van hun leven hebben zij in Los Angeles gewoond. Tegenwoordig
wonen zij in Mendocino County aan de mistige kust van noord
Californië. Zij hebben vijf volwassen kinderen en drie
kleinkinderen.
Uit:
'Van elkaar houden zonder jezelf te verliezen'
Onze
'zelven' in de relatie
Ik
dacht dat ik maar met één persoon getrouwd was!
Als
je de magie uit het begin van je relatie wilt herontdekken en weer
de partner wilt terugvinden van wie je zo veel hield, dien je jezelf
en je partner op een nieuwe manier te onderzoeken. Dit onderzoek
leidt tot de ontdekking van de vele zelven in jou. Jouw zelven gaan
interacties aan met de zelven van je partner en veroorzaken allerlei
ellende. Als je deze zelven leert kennen en gaat inzien op welke
manier zij met elkaar communiceren, zul je vaak precies begrijpen
wat er werkelijk aan de hand is wanneer je relatie in een crisis
verkeert.
Relaties
leven. Ze veranderen; ze verdiepen zich. In al die jaren dat wij
samen zijn hebben we gemerkt dat het helemaal de verkeerde kant
opging met onze relatie als we haar niet verdiepten omdat we vonden
dat alles maar veilig moest blijven zoals het was.
We
hebben ontdekt dat relaties als planten zijn. Als ze groter worden
moet je ze in een grotere pot zetten. Als je ze niet verpot, gaan
ze dood omdat ze te weinig worden gevoed, of groeien ze door tot
ze uit het te kleine potje vallen. Dat hebben we in al die jaren
allebei meegemaakt. We hebben gezien dat mensen bij elkaar bleven
terwijl hun relatie eigenlijk allang ter ziele was en de partners
niet meer van elkaar hielden, en we hebben gezien hoe wanhopig mensen
waren omdat hun relatie strandde terwijl zij eigenlijk nog dol waren
op elkaar.
Als
we spreken over verandering en verdieping, bedoelen we dan dat jij
(of wij) het altijd verkeerd hebben aangepakt?
Nee, helemaal niet!
We bedoelen dat je de gelegenheid krijgt om je huidige relatie verder
uit te bouwen; om haar te verdiepen en te verrijken, zodat zij meer
bevredigend wordt. Mensen schijnen te verwachten dat iedereen instinctief
alles weet wat er te weten valt over relaties en dat we met deze kennis
geboren worden. Zo is het nu eenmaal niet; sommige dingen weten we
niet en andere weer wel. Wat we niet weten, moeten we leren. Leren
is een proces dat je hele leven doorgaat. Het levert je enorm veel
op. Wij vinden het een fascinerend proces.
We
hebben het voorrecht genoten om duizenden relaties de revue te zien
passeren. We hebben gezien dat een relatie die mensen van zeventien
prima bevalt, niet noodzakelijkerwijs bevredigend is voor mensen
van dertig of veertig, die het evenwicht proberen te vinden tussen
de liefde, hun carrière en hun kinderen. Het is ons opgevallen
dat het leven en relaties de neiging hebben om ingewikkelder te
worden naarmate mensen ouder worden. Nieuwe levensfasen stellen
nieuwe eisen aan een relatie.
Gelukkig
hebben we ontdekt dat het niet nodig is om de passie uit het begin
van je relatie kwijt te raken. We zagen op tijd in dat we nieuwe
informatie nodig hadden, dat we op een nieuwe manier in de wereld
moesten leren staan en dat we onze relatie in een nieuwe vorm moesten
gieten. Dat was een enorme uitdaging.
Vraag
je je af hoe je aan deze informatie kunt komen? Kijk om je heen;
er zijn enorm veel mogelijkheden om kennis op te doen over relaties;
er is enorm veel kennis over relaties beschikbaar.
We kunnen veel
leren uit boeken, tijdschriften en films. Zelfs de kunst en muziek
kunnen ons veel leren over relaties. Je kunt veel leren van een
therapeut of leraar. Er worden workshops gegeven waarin mensen hun
relationele vaardigheden leren vergroten. Ook je familie en je vrienden
kunnen je veel leren, maar het meest leer je toch wel van het relatieproces
zelf! Weet dus dat er zich altijd kansen voordoen om iets te leren
over relaties en dat je de kans om meer te leren over het relatieproces
dient te benutten, zodat je beter gaat begrijpen wat er speelt in
je relatie en je je relatie kunt verbeteren.
Wij
hebben een bepaalde visie op partneren en op de lessen die we dienen
te leren. Deze visie is gebaseerd op de manier waarop we onze psyche
zien, de psychologie van het bewuste ego en de zelven.
Aangezien deze visie het uitgangspunt vormt van dit boek, zullen
we nu de zelven bespreken die in een relatie aanwezig zijn.
De
vele zelven in de relatie Jij
hebt geen enkelvoudige identiteit en wij ook niet. Ieder van ons
bestaat uit een groot aantal zelven. Deze zelven zijn
de bouwstenen van de psyche. Het zijn op zichzelf staande eenheden
of persoonlijkheden. Ieder van deze zelven lijkt op een persoon
die in ons innerlijk leeft. Ieder van deze zelven heeft zijn/haar
eigen levensgeschiedenis, zijn/haar eigen manier om tegen het leven
aan te kijken en zijn eigen leefwijze. Hoe jij op een gegeven ogenblik
reageert is afhankelijk van de zelf die op dat moment de leiding
heeft. Dat is normaal; dat is helemaal niet raar. Laten we dit eens
nader bekijken.
Zijn
er wel eens dagen of momenten thuis of op je werk waarop jij bepaalt
wat er gebeurt, waarop je helemaal op dreef bent en je alle antwoorden
krijgt die je nodig hebt? Op andere momenten vind je jezelf onhandig
en lijkt alles in het honderd te lopen. Het lijkt wel of een ander
een ander die in jouw innerlijk huist de zaak waarneemt.
Het valt je moeilijk om besluiten te nemen, je bent onzeker, je
vraagt je voortdurend af of je het wel goed doet en het lijkt wel
of alles tegenzit. Je hebt gelijk: een ander neemt inderdaad de
zaak waar. Op deze twee verschillende momenten zijn inderdaad twee
verschillende zelven actief. De eerste zelf is een leider die makkelijk
besluiten kan nemen. De tweede zelf is de innerlijke criticus, die
kritiek heeft op alles wat je doet of zegt, die je het gevoel geeft
dat je onhandig bent en je onzeker maakt.
Laten
we je nog een voorbeeld geven van twee verschillende zelven die
actief zijn op twee verschillende gebieden van iemands leven. Laten
we eens naar Heleen kijken om te begrijpen hoe de vork in de steel
zit. Heleen mediteert veel, klaagt nooit en kan goed voor zichzelf
zorgen. Zij is een intelligente, aantrekkelijke, elegante, 35 jaar
oude advocate, gespecialiseerd in echtscheidingen. Ze heeft hard
gewerkt om zo ver te komen. Ze moest enorm haar best doen om voor
haar eindexamen te slagen en haar rechtenstudie te voltooien, maar
Heleen volhardde en is nu mede-eigenaar van een alom gerespecteerd
advocatenkantoor. Ondans haar maatschappelijke succes, vindt zij
haar carrière niet bijzonder belangrijk. Heleen houdt enorm
veel van haar partner en is haar gezin en vrienden enorm toegewijd.
Ze spant zich in om het evenwicht te vinden tussen beide werelden.
Heleen
is letterlijk een volkomen ander persoon als ze thuis is. In deze
twee verschillende situaties zijn twee verschillende zelven actief.
Als je Heleen bezig ziet op haar werk, raak je onder de indruk van
de objectieve manier waarmee zij haar zaken regelt, en van de doortastende
manier waarop zij ingewikkelde situaties het hoofd biedt en met
woedende cliënten omgaat. Rustig luistert zij naar wat haar
cliënten te zeggen hebben en van haar willen. Zij blijft zich
steeds bewust van de objectieve feiten en handelt daarnaar. Heleen
is enorm zelfverzekerd op haar werk en twijfelt geen moment aan
haar vermogen om klaarheid te krijgen in elke zaak en de juiste
beslissingen te nemen. Haar emoties en de emoties van anderen gooien
geen roet in het eten.
Thuis
gedraagt Heleen zich heel anders. Ze gedraagt zich persoonlijker
en is emotioneler. Ze is gevoeliger voor de gevoelens en behoeften
van de mensen om haar heen. Ze vindt de gevoelens en de manier waarop
haar partner op haar reageert heel belangrijk. Haar gezin en haar
vrienden zijn ook heel belangrijk voor haar. Zij wil dat iedereen
van haar houdt. Als zij thuis is, worden haar besluiten enorm beïnvloed
door de mensen van wie zij houdt. Zij is helemaal niet meer objectief
en rustig, zoals zij op het werk was. Hier zijn dus weer twee verschillende
zelven actief in deze twee verschillende situaties. De eerste zelf
zouden we een objectieve of onpersoonlijke zelf kunnen noemen, de
tweede een persoonlijke, gevoelige zelf.
Welke
twee zelven zouden actief kunnen zijn binnen één relatie
en op dezelfde plek? Laten we eens naar Angela kijken. Angela is
ook 35 jaar oud, aantrekkelijk en intelligent, maar verschilt toch
enorm van Heleen. In tegenstelling tot Heleen, heeft Angela de middelbare
school niet afgerond, want zij wilde trouwen en kinderen krijgen.
Ze vindt het heerlijk om thuis te zijn. Ze wil later misschien nog
wel eens gaan werken, maar op dit moment verdient haar man genoeg
voor een comfortabel gezinsleven en hoeft het niet zo nodig van
haar.
Haar
moeder was geen verzorgend type zoals zij, maar een succesvolle
zakenvrouw die meestal onderweg was. Toen Angela klein was, is ze
voor een groot deel opgevoed door een oppas en zij nam zich heilig
voor dat zij haar gezin op de eerste plaats zou stellen als zij
groot was. Mensen prijzen haar vaak omdat zij zon goede moeder
is en zo goed met de kleintjes kan omgaan.
Tegen Kerstmis doet Angela
enorm haar best om er voor iedereen een prachtig feest van te maken.
Ze zingt en kookt, en geniet enorm van de dag die zij voor de voorbereiding
heeft uitgetrokken. Ze voelt zich creatief, levendig en energiek.
Na de maaltijd is ze echter plotseling woedend en verbitterd. Ze
is uitgeput, voelt zich ondergewaardeerd en is prikkelbaar. Ze vindt
dat haar gasten helemaal geen rekening met haar houden, dat niemand
een poot uitsteekt om haar te helpen en dat iedereen van haar profiteert.
Betekent
dit nu dat Angela het eigenlijk niemand gunde? Absoluut niet! Hier
zijn twee verschillende zelven actief. Iedere zelf gedraagt zich
zoals zij dat gewend is en doet dat heel goed, willen wij
hier nog aan toevoegen. De eerste zelf vindt het heerlijk om voor
anderen te zorgen en te koken, hoeveel tijd en moeite het ook kost.
De tweede zelf is helemaal niet zorgzaam. Deze zelf vindt voor anderen
koken maar tijdverspilling en is meer op zichzelf gericht. Dit is
een veroordelende zelf, die anderen zwaar bekritiseert, die precies
weet wanneer anderen egoïstisch zijn en wanneer er iets niet
deugt aan hen.
Evenals
bij Heleen zijn hier twee verschillende zelven onafhankelijk van
elkaar actief. In het geval van Heleen waren er twee verschillende
zelven actief op twee verschillende plaatsen, maar hier is dat niet
zo. De zelven van Angela zijn allebei actief in de gezinssituatie.
Haar gezin krijgt niet te maken met één Angela, maar
met haar verschillende zelven. Dit is heel verwarrend voor de gezinsleden
en ze weten niet wat ze hiervan moeten denken. Vindt Angela het
nu leuk om het kerstmaal te bereiden of juist niet? Bedenk wel dat
dit soort gedrag altijd in relaties voorkomt. Dit is heel normaal.
Bij
elke relatie is er dus niet sprake van een relatie tussen twee mensen
maar van twee groepen zelven die voortdurend interacties aangaan
met elkaar.
Als
je in contact komt met Angela, communiceer je met haar zorgzame
óf met haar veroordelende zelf. Je kunt er eigenlijk nooit
zeker van zijn welke zelf op een gegeven moment de leiding heeft.
Dit is een enorme uitdaging! (Het kan ook heel opwindend zijn. Wie
kan zich nu vervelen als er zoveel tegelijkertijd gebeurt?)
Denk
hier eens over na. Bedenk eens hoe moeilijk het is om met iemand
om te gaan wanneer een andere zelf de leiding overneemt. De zelven
kunnen beschermen of aanvallen, verantwoordelijk of onverantwoordelijk
zijn, zorgzaam of behoeftig zijn, altruïstisch of hebberig
zijn, tiranniek of passief zijn, afhankelijk of onafhankelijk zijn,
zelfverzekerd of vol zelfkritiek zijn, steunend of veroordelend
zijn, altijd om je heen hangen of er nooit zijn, en liefhebbend
of vol haat zijn. Er zijn allerlei mogelijkheden en ze zijn allemaal
in ons vertegenwoordigd!
Het kan best zijn dat een van de zelven
van je partner de leiding heeft (bijvoorbeeld de steunende zelf),
terwijl jij het tegenovergestelde voelt (en bijvoorbeeld de veroordelende
zelf de leiding heeft). Het kan zelfs zo zijn dat je partner zich
helemaal niet bewust is van het bestaan van de zelf die bij hem
de leiding heeft.
Als
we meer te weten komen over deze zelven, wordt ons veel duidelijk
over onze relatie. Als dat niet het geval is, doen onze partners
ons vaak pijn, brengen zij ons in verwarring en maken zij ons woedend.
We voelen ons dan door hen verraden.
We
klagen dat zij niet consequent zijn. We twijfelen enorm aan hun
oprechtheid en aan hun achterliggende motieven. We vragen ons af
wat er gebeurd is met de fantastische persoon met wie we getrouwd
zijn, waarom het mis is gegaan met de seksuele relatie, waarom hij
vorige week zoveel tijd voor ons had uitgetrokken terwijl later
bleek dat hij er een hekel aan had, waarom hij nooit tijd uittrekt
om bij ons te zijn terwijl hij vroeger altijd zei dat hij dat zo
heerlijk vond en of zij al die tijd haar ware aard voor ons verborgen
heeft gehouden
Als we onbekend zijn met het bestaan van verschillende zelven, veroordelen
we onze partner op zo’n moment en zeggen bijvoorbeeld: ‘Typisch
een man (of vrouw)!’, ‘Je kunt ook niemand vertrouwen, ze willen
iets heel anders dan ze zeggen!’, ‘Hij/zij wil altijd iets van me
als hij/zij me iets geeft!’. We generaliseren, terwijl dat helemaal
niet terecht is; we worden heel kritisch en bekritiseren onze partner;
we trekken ons helemaal terug of we worden depressief. Soms gaan
we onszelf veroordelen en vragen we ons af waarom we al onze relaties
om zeep helpen. Wat is toch het geheim van relaties? Hoe hebben
we deze fantastische persoon in een monster kunnen veranderen? Sommige
mensen worden zo wanhopig dat ze gaan denken dat een relatie niet
de moeite waard is en het maar beter is om alleen te blijven. Wij
vinden een relatie echt helemaal de moeite waard en we willen het
graag wat makkelijker maken voor jou door je te helpen om je zelven
te leren herkennen en meer inzicht te krijgen in wat er speelt binnen
een relatie. Als je meer weet over de zelven in ieder van ons, zul
je inzien dat je partner helemaal niet is veranderd. Je verbaast
je niet langer over veranderingen en inconsequent gedrag. Je ziet
in dat een andere zelf of een aantal andere zelven de leiding over
je partner hebben overgenomen.